Tilburg, Regionaal Archief Tilburg, toegangsnummer 2649, Charterverzameling Geertruidenberg en Raamsdonk, inv. nr. 21.
4 mei 1594
Akte waarbij schout, borgemeesters en schepenen van Geertruidenberg toestemming verlenen aan de wagen- en karlieden een gilde op te richten.
Wij Schout, Borgermeesteren, ende Schepenen der Stad Sinte Geertruijdenbergh, doen cond aen allen den gene die ǁ desen jegenwoordigen brieffe sullen sien ofte hooren lesen saluijt, Alsoo de gemeene wagen ende karluijden deser stadt Sinte Geertruijdenbergh ons hebben te kennen gegeven, dat sij luijden tot noch toe ǁ geen Gildt hebben gehad, door dien sij luttel in getall sijn geweest ende nu tot een redelijck getal gecomen wesende, hebben sij ons gebeden, dat wij onder hen een Gildt souden willen ǁ gerechten, om voortaen onderhouden ende geregeert te werden, op alsulcke Ordonnantie, keure, ofte articulen, soo als wij tot meesten proffijt, ruste ende vreede vande voors. ǁ Gemeene Gilde Broeders souden bevinden te behooren, tot welcken eijnde sij eenige articulen in geschrifte hebben gestelt, ofte doen stellen, ende aen ons overgelevert, omme ǁ oversien ende gevisiteert te werden, soo ist dat wij ons genegen vinden de ter bede vande Supplianten naer voorbedachten rade aende selve hebben vergunt, geconsenteert, ende ǁ geaccordeert, gunnen, consenteren, ende accorderen bij desen, dat sij voortaen onder hen lieden een gilt sullen mogen hebben, ende onderhouden op de poincten, ende articulen ǁ hier nae volgende, ǁ 1. ǁ Inden eersten dat onder het voors. Gildt gereeckent sullen werden, allen den gene die wij albereijts verstaen ǁ hebben, dat daer onder gereeckent souden werden, mits dat ijdere Gilde Broeder van ons sal hebben te versoecken ǁ acte in behoorlijcke forme, sonder welcke sij niet geadmitteert sullen worden, ende daer en boven tot verval ǁ vande oncosten van dit opgerichte gilt moeten inbrengen, ende betaelen bij ijderen Gildebroeder, eens de somme ǁ van dertigh stuijvers, ende tot verder onderhout vandien, mitsgaders voor de verdere ectraordinaire lasten sal ǁ noch ijderen gildebroeder gehouden sijn, ten behoeve van't voors. Gilt weeckelijcx te betaelen, het sij off ǁ sij regt ofte niet, eenen stuijver, en soo ijmant in gebreecke mochte blijven langer als vijer weecken den ǁ voors. weeckelijcxen stuijver te voldoen, sal verbeuren dubbelt gelt. ǁ 2. ǁ Ende sal over dit gilt gestelt werden eenen Overdeecken uijt de magistraet, en twee Deeckens uijttet gildt ǁ die den geheel jaer sullen regeren, en teijnden elck jaer sal bijde Deeckens met consent vanden Overdeecken ǁ gemaeckt werden een memorije, ende daer op stellen twee persoonen dat Gildebroeders sijn, omme uijtte selve ǁ bijde Heeren vande magistraet eenen Deecken vercosen te werden, alsoo bij desen verstaen werdt, dat alle jaere ǁ eenen ouden Deecken sal affgaen, ende eenen nieuwen aencomen, en vervolgens goede ordre te houden, ǁ 3. ǁ Oock sal tot dienste vanden Overdeecken ende Deeckens, mitsgaders het Gildt gestelt werden eenen ǁ getrouwen Gildeknecht, die alle exploicten het gilt eenighsints concernerende doen sall. ǁ 4. ǁ Ende allen het gene tot proffijte van't voors. Gildt compt te vervallen, sal bijden jongste aencomende Deken ǁ ontfangen werden, die oock gehouden sal sijn alle jaren ten overstaen vanden Overdeecken, Deeckens, ende Gemeene Gildebroeders ǁ van sijne ontfanck ende uijtgeeff te doen behoorlijcke reeckeninge, bewijs ende reliqua. ǁ 5. ǁ De Deeckens met den Toesiender vanden selven Gilde ofte eenige met den hare sullen gehouden wesen, Soo ǁ wanneer ijmant vande Gildebroeders ofte andere persoonen buijten den Gilde sijnde, eenige vrachten contrare ǁ de Ordonnantie bij de Heeren Magistraet deser Stadt den i meert 1680 op de voerluijden wagen ende karǁvrachten geemaneert quamen te vervoeren, off bij andere voerluijden op eenige wijsen te ontvoeren, den contraǁventeur soo haest hij te becomen sal sijn, over de contraventie te doen achterhalen, aen te houden, sijn wagen off ǁ karre te sluijten, ende den Overdeecken daer van kennisse te geven enne vervolgens te procederen in een formate vande selve ordonnantie ǁ 6. ǁ Imant tot gildebroeder bijde Heeren vande Magistraet deser Stad, ende tottet exerceren van't eere gildt ǁ geadmitteert sijnde, die sal gehouden wesen aende Deeckens van dit gilt te verclaren off hij met eenen wagen ǁ off karre ofte wel met beijde, dat is wagen en karre van meeninge in den selven dienst te exerceren ǁ 7. ǁ Den voerman ofte Gildebroeder die den verclaringe sal hebben gedaen, en genegen is met wagen en karre ǁ te rijden, sal moeten houden vijer bequame paerden ǁ 8. ǁ Den wageman hebbende niet meer dan drije bequame paerden sal echter vermogen niet de karre te rijden op speelvrachten buijten de stadt ordonnantie op ongepreviliseerde veeren ǁ 9. ǁ Doch sal een wageman hebbende als vooren niet meer dan drije paerden, vermogen met den karre op een geperǁmitteerde plaetse een snelvonder met sijn vrienden te brengen, des dat hij ter selver plaetse geen andere ǁ vrachten sal mogen laden, soo lange aldaer ijmant vande andere ordinaris wagen ofte karluijden is ǁ 10. ǁ Gelijck oock de karluijden sullen vermogen met eenen wagen een inwoonder te voeren, gelijck als ǁ inden voorgaende articule ten reguarde vande karreluijden is verclaert. ǁ 11. ǁ Den wagen ofte karman sal vermogen bij mancquement van sijn acte tot assumptie van sijne andere paerden tot ǁ voltreckinge vande aengenomen vrachten in hueren off leenen, een ofte meer paerden, mits betaelende voir ǁ ijder elcke reijse ten behoeve van't gilt ses stuijvers ǁ 12. ǁ Die bijde magistraet deser stede tot gildebroeder werdt geadmitteert sal alvooren met eenen wagen ǁ ofte karre te mogen rijden, tot proffijte van't selve gilt moeten betaelen indien het den gildebroeders soon is ǁ XXX stuijvers, een ingebooren borger drije gulden, ende een vreemdelingh borger geworden sijnde VI gulden, soo dat ǁ niemant in dit gilt sal mogen comen ten sij hij eerst is borger ende poorter deser stede ǁ 13. ǁ De gildebroeders op ordre vande Deeckens, ende met kennisse vande over Deecken door den gildeknecht ǁ geconvoceert sijnde, ende op de gestelde uijre ende plaetse niet comparerende sal verbeuren VI stuivers ǁ 14. ǁ Ende wanneer een Gildebroeder off desselfs huijsvrouwe compt te overlijden die sal van't Gilt gedragen ǁ werden, daer vooren bij het sterffhuijs ten behoeve van't Gilt sal werden betaelt, het sij off den overleden werdt ǁ gedragen bijde gebueren off vijer gulden ǁ 15. ǁ De Deeckens ende bijder selver absentie den opsiender sullen gehouden wesen uijt den gildt te committteren ǁ off wel doen loten soo veel persoonen als tottet dragen van't lijck noodig sal sijn ǁ 16. ǁ Ende sullen alsoo vervolgens de resterende Gildebroeders op ordre vande Deeckens ofte den opsiender ǁ tot de begraeffenisse versocht sijnde, gehouden wesen mede te gaen, opde verbeurte van ses stuijvers, ende een ǁ kist stervende vijer stuijvers ǁ 17. ǁ Den gildeknecht, sal voorden dienst van dat hij de Gildebroeders ter begraeffenisse compt versaecken, ǁ uijt het Sterffhuijs genieten XII stuijvers. ǁ 18. ǁ Imandt vande gildebroeders ten tijde vande begraeffenisse off op eenige andere tijden, als het gilt met ǁ kennisse vanden Overdeecken werdt geconvoceert, met behoorlijcke vracht uijt de stad sijnde, sal vanden ǁ boete vooren gestatueert werden geexcuseert. ǁ 19. ǁ Den gildebroeder gewonnen ofte aengenomen hebbende, eenige vrachten op d'een off d'andere plaetse ǁ te brengen ende sulx niet nae behooren doenden sal verbeuren, soo het een wagenman is VI gulden, ende ǁ den karren sijnde III gulden, onvermindert de schade ende intresten die den reijsende man daer door ǁ sal comen te lijden, ten ware soodanigen wagen ofte karman wettige redenen ter contrarije hadden in te ǁ brengen. ǁ 20. ǁ Wanneer imand vande gildebroeders compt te trouwen, die sal ten behoeve van't Gilt moeten ǁ geven een tonne goet bier ofte ses gulden aen gelt ten keure vanden selven gildebroeders. ǁ 21. ǁ Soo ijmant vande gildebroeders (sijnde ter geordaneerde plaetse van het werpen om de vrachten) den ǁ deen den anderen niet liegen, off niet schelt, off injuriense woorden compt bejegenen sal verbeuren XII ǁ Stuijvers ǁ 22. ǁ Ende wanneer het Gilt op ordre vanden Deeckens, met kennisse vanden Overdeecken is geconvoceert ǁ soo er sal niemant vanden Gildebroeders malcanderen mogen hieten liegen ofte eenige andere ǁ scheltwoorden toebrengen op gelijcke boete van xii Stuijvers als vooren. ǁ 23. ǁ Item ijmand vande gildebroeders ter voors. plaetse een mes ofte ander geweer treckende, stock, ǁ van ofte wat het oock soude mogen sijn in toornige moede tegen ijmandt gebruijckende, sal verbeuren ǁ drije gulden, onvermindert het recht vanden Heer Officier deser Stede, ǁ 24. ǁ Ende soo wanneer ijmandt vande Gildebroeders jegens der Staets Ordonnantie ende desen gildebroeders ǁ te eeniger maniere compt te sondigen, ende oock in gebreecken bleeff den boetens ende andere ǁ penningen hier vooren geexpresseert te voldoen, die sturen tot het werpen ende voeren van vrachten ǁ ende dat dan in naelatigheijt vandien den karre ofte wagen met kennisse vanden Overdeecken ǁ inden 5. articule gementioneert, ǁ niet mogen geadmitteert werden, voor en aleer het selve aen den jongsten Deecken sal wesen betaelt, ǁ sal werden geslooten, om geprocedeert te werden in conformite vande Ordonnantie hier voors., . ǁ Alle welcke voors. poincten ende articulen wij Schout Borgemeesteren ende Schepen voornoemt, willen ende begeren dat alsoo achtervolgt ende naergecomen sal werden, Last ende over sulx ǁ alle Gilde Broeders, ende een ijder die desen souden te eenen aenderen hen hier nae te reguleren, Houdende nochtans de macht ende authoriteijt aen ons selven om desen gildebrieff te veranderen, ǁ vermeerderen, ende te corrigeren, soo als wij in tijde ende wijle tot proffijt van desen gilde, ende gemeene veer vaert sullen bevinden oorbaer te wesen, alles onvermindert de Ordonnantie ǁ vanden wagenvrachten bij ons opden 1 meert 1680 gemaeckt, als mede de commissie aen Gabriel Lanswout als opsiender der aengevende gegeven, Des Toirconden hebben wij ǁ desen brieff met Stadts groot Zegell besegelt, in't jaere nae de geboorte Jesus Christus een duijsent ses hondert tachtigh opden vijfden dagh vanden maent April ǁ Ter Ordonnantie vande Magistraet voornoemt: ǁ Bij mij als Secretaris: ǁ B. Francken ǁ
In dorso:
5 April 1680 ǁ Gildebrief der voerlieden. ǁ